Seizh sant Breizh

Genre
Poésie
Langue
Breton
Source
Les sources sont particulières à chaque texte
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

war don Ar re unanet evel m’emañ er Barzhaz-Breizh

    I

Lârit-hu din, Bro Gymru, Bro-Skos hag Iwerzhon,
Pa rankas ho pugale tec’hel rak ar Saozon,
Pere ’savas d’ho hentañ dreist al lannoù direizh ?
« – Ar re-se, ’me Bro-Gymru, ’voe anvet seizh sant Breizh. »

Lavar din, mor peurbadus, te ’zo hir da eñvor,
Pere ’deuas ganit-te betek aodoù ’n Arvor,
Ur groaz etre o daouarn, ur feiz start en o c’hreiz ?
« – Ar re-se, ’me ar mor bras, ’voe anvet seizh sant Breizh. »

Lavarit din, kêrig Dol, stummet kozh ha teñval,
Iliz-veur glas oc’h ouelañ d’arc’heskopti gwechall,
Piv en doa deoc’h degaset sklêrijenn glan ar feiz ?
« – Samson a oa e anv, unan eus seizh sant Breizh. »

Sant-Malo, kêr vrezelek, bet rouanez war vor,
Sant-Servan, o fougeal gant da dour Solidor,
Piv en doa deoc’h da gentañ desket sevel lojeiz ?
« – Ar manac’h meur Sant Malo, unan eus seizh sant Breizh. »

Kêr Sant-Brieg, astennet en ur vro binvidik,
Etre saonenn vras ar Goed hag hini ar Goedig,
Piv ar c’hentañ a c’hwezhas ar vuhez en da greiz ?
« – Brieg, va faeron santel, unan eus seizh sant Breizh. »

Lavarit din, Landreger daoulinet o pediñ,
Aod leun a dristidigezh, maezioù leun a dudi,
Piv ’zeskas anv Doue d’ho koadeier direizh ?
« – Tual, hon zad benniget, unan eus seizh sant Breizh. »

Kastell-Paol, kêrig santel, rouanez al Leon,
Gant da dour moan burzhudus o vont d’an neñv war-eeun,
Piv ’daolas en da zouar hadenn gentañ ar feiz ?
« – Paol, trec’her an aerouant, unan eus seizh sant Breizh. »

Lavarit din, kêr Gemper, tier pell ’zo bodet
En-dro d’ho tourioù uhel, war vordig an Oded,
Piv ’skuilhas war ho korre bennozh Doue e-leizh ?
« – Hon eskob bras Kaourintin, unan eus seizh sant Breizh. »

Ha te, kêr gozh morgousket war-laez da wazhenn-vor,
Gwened, eus da yaouankiz mar teus dalc’het eñvor,
Lavar din piv ’enaouas tan an neñv en da greiz ?
« – Patern, va eskob karet, unan eus seizh sant Breizh. »

    II

’Forzh pelec’h ’vo baleet dre zouar Breizh-Izel,
’Forzh pelec’h e tegouezho d’ar c’hlasker taol e sell,
Ur vouezh bepred a glevo, dindan an traoù varv,
O lavaret : « Seizh sant Breizh o deus krouet hon bro. »

Ar c’hêrioù koant stlabezet penn-da-benn hon aodoù,
Ar c’halvarioù a ziwall noz-deiz hon c’hroazhentoù,
Pep chapel ha pep iliz, pep tour ha pep bered,
A lavar d’an tremeniad nag a vad o deus graet.

Betek ar bommoù havreg gant an alar savet,
A gomz deomp eus an amzer ’oa nevez ’n em gavet
Hon zadoù kozh er vro-mañ, hag ar seizh den santel
War al labourioù douar a roe de’ kentel.

Ha kement-se ’voe kiriek e viras ar re gozh
E-pad kalz a gantvedoù an eñvor hag ar gaoz
Deus o madoberioù, deus ar re ’n oa tennet
A-greiz an deñvalijenn gouenn-dud ar Vretoned.

Kaeroc’h zoken a rajont : ar c’hiz ’deuas gante
Da vont, dre anaoudegezh koulz ha dre garantez,
War o zreid, en ur ganañ gwerzioù kozh ar seizh sant,
D’o saludiñ, d’o fediñ, er c’hêrioù ’lec’h m’emaint.

« Tro-Breizh » a rae pep hini deus ma vije e du ;
Darn a groge en Are, darn all er Menez-Du ;
Gwel’t ’vije Dol, Sant-Malo, Sant-Brieg, Landreger,
Kastell, Kemper ha Gwened, a-raok distreiñ d’ar gêr.

Dre an hevelep hentoù e vije tremenet,
Hentoù bras mein-baveet, graet gant ar Romaned :
Skañv ha laouen e sone pennoù-bazh Breizh-Izel
’N ur vont da berc’hirina dre c’harantoù brezel.

« Tro-Breizh » a oa hir spontus ; met ar feiz a oa bras :
Gwech-ha-gwech ’vije kavet ur chapel pe ur groaz,
Ha diwar un tamm pedenn, yo ! hag a-raok seder ;
Pe ur feunteun dour-evañ, hag ankouaet ar skuizhder.

Gwad « Tro-Breizhiz » a rede gant ar paveoù-mein,
Ar boan, ar glav, an dommder, a waske war o c’hein,
Meur a hini zo marv zoken ’kreiz ar bale,
Met dor an neñv evitañ ’zigore hepdale.

O ! pebezh stad a vije en o c’halonoù paour
P’erruent en ilizioù, dirak an irc’hier aour
’Lec’h ma kouske relegoù ar seizh sant benniget !
Nag a gan, nag a bedenn ’vije de’ kinniget !

Dudiusañ taol lagad, gwelet Breizh a-bezh-kaer
O kanañ ’hed an hentoù, o pediñ e pep kêr
Ar seizh sant en devoa he dihunet d’ar vuhez,
Hag a zo deus he gortoz bremañ dirak Doue !

Allaz ! ar c’hizioù koantañ ’rank mont gant an avel ;
Ankouaet en deus Breizh-Izel aelez mat he c’havell ;
Aet eo « Tro-Breizh » da vale, ha war an hentoù bras
A gase d’ar seizh iliz e tiwan ar geot glas.

C’hoazh e kaver a-blasoù pennadoù hent roman,
Chapeligoù, feunteunioù, goloet gant ar man,
Miret gante an anv deus seizh sant Breizh-Izel ;
Met ni, pobl diegus, zo deut d’o dilezel !

Biskoazh ne voe koulskoude muioc’h troet an dud
Da dennañ deus o bezioù tud a wad hag a vrud,
Darn ane’ madelezhus, darn all lorc’hus hepken,
Hag e saver skeudennoù gante da virviken.

Pegement e oa kaeroc’h dremmoù glan ar re-se
N’o devoa biskoazh meret na gwareg na kleze,
E vije, ’lec’h ar marv, ar vuhez ’heuilh ane’,
Hag a zeske treiñ douar en un diskouel an neñv !

Pegement e oant brasoc’h, e-kreiz o izelder,
Eget an er n’implijont teod, pluenn ha poellder
’Met da greskiñ o danvez, o brud, o meuleudi,
Gant o fouge o unan bepred o ravodiñ !

    III

Breizhiz, ni zo an’vezet a-viskoazh dre ar bed
Evit tud ha na gollont kiz talvoudus ebet :
Mar fell deomp eta mirout hon brud-vat penn-da-benn,
Savomp « Tro-Breizh » a-nevez deus a deun e boultrenn !

N’eus ket, ’vit hen adsevel, ezhomm da vont war droad,
Na da vale diarc’hen, na gant boteier-koad ;
Bremañ zo hentoù-houarn, kezeg-houarn zoken,
Ha ’rafe tro Breizh-Izel hep c’hwezhiñ un dakenn.

Kalz nebeutoc’h a vizoù, kalz nebeutoc’h amzer
’Nefe, en devezh hirie, « Tro-Breizhiz » da gemer ;
Ha gant ar memes dudi e savfe ar Sent kozh
War-benn o ferc’hirined daouarn leun a vennozh.

Piv bennak a c’hoantaio kreñvaat e vugale
A gorf koulz hag a spered, o c’haso da vale
Betek ar seizh iliz-veur da bediñ seizh sant Breizh,
Ha kement-se ’gennerzho ar galon en o c’hreiz.

Ur wech ma vo peurreizhet hon mibien da vonet,
A rumm da rumm e teuio gouenn-dud ar Vretoned,
O teredek seurt biskoazh a bep korn Breizh-Izel,
Da glask digant ar seizh sant nerzh, frealz ha skoazell.

Setu ’vo heñvel-touet adarre hon broad
Deus tud a gerentiaj diwar ar memes gwad,
Aet gant avel ar vuhez pell deus o c’hêr gentañ,
Hag a zistro pep mare da welet pep henañ.

Ha neuze, dindan gwarez an eizh sant benniget,
E savo Breizh uheloc’h he fenn pell zo pleget ;
Ha, distroet ’n he c’halon gwad glan he yaouankiz,
E talc’ho mat d’he gizioù, d’he yezh ha d’he frankiz.

    Plouigno, ar seizh a Even 1902