un Dreuflezenn da Baol gornek

Genre
Contes & nouvelles
Langue
Breton
Source
Saint Brieuc, Moulerezh Sant Gwilherm, 1909
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

Ur wech ez oa, ur wech n’ez oa ket, hag ur wech ez oa bepred. Ur wech eta ez oa ur paotr, Yann e anv, ha n’en doa ket madoù er bed-mañ nemet Janed e wreg, un ti diouzh feurm, hag ur c’harrdi e lec’h ma tastume e loenedigoù. Daoust d’o nebeut a zanvez, an daou bried yaouank a yoa meurbet eürus, ha n’o doa ken aon nemet e tevje o zi, e kouezhje ar c’hleñved war o chatal, hag e teuje... an diaoul davet o ene.

Ar c’hleñved ne gouezhas ket war ar chatal ; an tan-gwall avat a deuas, hag an diaoul ivez.

Un nozvezh, e-pad ar goañv, edont kousket kalet o daou, hag e raent huñvreoù dudius. Yann a wele dezhañ ur verc’hig eus ar c’hoantañ, heñvel-mik ouzh he mamm Janed, ha Janed a grede dezhi kaout ur paotrig brav-tre ha ken heñvel ouzh e dad ! Un trouz bras a reas dezho dilammat eus bro an huñvroù. Klevet a raent a-dost dezho, evel roc’hel un den dizalanet, hag ivez strakadennoù spontus hag a rae soñjal er paourkaezh tud taget gant ur paz ha ne zistag ket diouto.

Yann a savas hag a yeas en ul lamm betek ar prenestr koad.

Ar c’harrdi, un tammig disparti etrezañ hag an ti, ar c’harrdi, tra euzhus ! a yoa krog an tan gwall ennañ, un tan spontus da welet, dreist-holl e-kreiz an noz. Ar roc’hel a grede dezho klevet e oa trouz an tan, hag ar strakadeg an doenn hag an treustoù o terriñ dindan nerzh an tan.

Lakaat e leroù, redek d’ar c’hraou, digeriñ an nor ha leuskel da vale an deñvedigoù pour hanter-varv gant ar spont, an dra-se holl a oe graet, me ’lavar deoc’h, e berr amzer. Poent-bras e oa. Ma vije degouezhet ur c’hard eur diwezhadoc’h e oa graet gant e chatal, ar mogerioù a gouezhe en o foull.

Yann a zirollas da ouelañ o welet ur seurt darvoud. N’en doa asurañs ebet ouzh an tan-gwall, kredabl eo ; da vihanañ ar paperoù kozh n’eus anv ebet ganto diwar-benn an dra-se, abalamour, moarvat, n’oa ket c’hoazh eus ar seurt emglevioù d’an ampoent.

– An diaoul, m’hen argas ! eo a zo, kredabl, o c’hoari e benn ! a lavaras Yann o sachañ war e vlev.

– Ya, me eo, hag evit reiñ skoazell dit, mar ’c’heus c’hoant ! a lavaras ivez kerkent ur vouezh meurbet dichek.

An diaoul du, sec’h ha lous, a yoa eno, sonn en e sav, evel ur berc’henn, war relegoù ar c’harrdi. Yann a anavezas mat anezhañ  diouzhtu. Soñj en doa da vezañ gwelet e skeudenn en ul levr kozh. Hag eñ da lammat e dog diwar e benn.

– Perak e ouelez, genaoueg ? eme an diaoul dezhañ.

– Siwazh ! n’em eus nemet re a lec’h da ouelañ, pa ’mañ va c’hraou, va holl feadra o teviñ.

– O teviñ ?... Peuh ! ur stal gaer !... Me a zo o teviñ abaoe pell-bras a zo, ha n’on ket c’hoazh rostet. Asa ! greomp, mar kerez, ur marc’had... Neketa ?... Me a zo un diaoul madelezhus-kenañ e-keñver an dud. Setu erru an deiz, hag arabat e ve din bezañ war douar ar re vev pa savo an heol ; dont a rin avat en noz a zeu, ha neuze, m’hen tou dre va c’herniel, a-raok m’en devezo kanet ar c’hilhog, ur c’harrdi nevez a vezo savet un tamm mat kaeroc’h eget egile.

– Re vadelezhus eo ez oc’h, aotroù, ha n’ouzon penaos...

– O, me ’oar, me ! Ur mab ac’h eus ?

– N’em eus ket, siwazh !

– Ur verc’h ?

– Kennebeut !

– Dimezet ’out ?

– Ya, aotroù, d’ur wreg yaouank a seitek vloaz, koant evel ur rouanez. Kenañ e kar ac’hanon, hep fougeal...

– Mont mat a ra an traoù ganeomp, eme an droug-spered o c’hoarzhin fall ; he ! he !... Ur bugelig ho pezo marteze dizale... Evit ar c’harrdi a savin dit e roy din ene da vugel a zeuio ?... Talvezout a ra, ha ne gav ket dit ?

– Aotroù, eme Yann, mont a ran da c’houlenn ali va gwreg.

– Tra ! tra ! Lavar ya pe nann diouzhtu.

– Ya eo neuze, eme Yann o stouin e benn.

An heol a yoa o sevel, hag an diaoul a yeas kuit en ur vogedenn.

An deiz a dremenas, ha Yann n’en doa c’hoazh lavaret netra d’e wreg eus ar pezh a yoa bet etrezañ hag an diaoul. Glac’haret-bras e oant o daou, eñ abalamour m’en doa gwerzhet un ene d’an diaoul, hi abalamour d’ar c’hraou devet ha d’al loened a chome evel-se hep goudor.

E-kreiz an noz e oent dihunet adarre gant un trouz spontus. N’oa ket a dan en-dro-mañ, nag a strakadeg kennebeut. Klevet a raed avat ar vein o sevel hag o kouezhañ war ar plankennoù, tud war vale o sevel skeulioù ouzh ar mogerioù, ha, dreist pep tra, ur vouezh, mouezh un daonet o youc’hal evel ma c’hell ober Lusifer, priñs an droug-speredoù : Buanoc’h !... Buanoc’h c’hoazh !...

Satan eo a yoa oc’h ober hervez e lavar.

– Petra ’zo ’ta Yann ? eme Janed darev da sevel eus he gwele.

– Netra !

– Mard eo gwir !

N’helle mui nac’h pelloc’h. Nag a daolioù golvazh a yoa o vont da gouzhañ warnañ ! Nag a glemmoù, a youc’hadennoù mantret ez ae da glevet !...

Ha padal ne oe netra eus an traoù-se holl ; en enep eo. Janed a zirollas da c’hoarzhin !

– N’eus ken ? emezi. Lavaret ec’h eus a-raok ma kano ar c’hilhog, pe ne vezo netra c’hraet ?...

– Ya, teir gwech siwazh ! ya, evel-se en deus lavaret.

– Mat-tre ! Ro din al letern, ha kerzh da gousket e peoc’h.

O vezañ kemeret he dilhad war c’horre ez eas da graou ar yer, al letern war alum ganti en he dorn. Ar c’harrdi a yoa savet uhel, n’oa ket echu evelato, pell ac’hano !
Janed a gavas an diaoul, war he hent.

– Salud deoc’h, aotroù ’n Diaoul, emezi, ha penaos emañ ar bed ganez ?

– Ha te, piv ’out-te ?

– Me eo Janed, gwreg Yann, hep m’am befe an disterañ c’hoant da roiñ dorn deoc’h !...

– Plac’h divezhet ! Livirit din ’ta, goaperez daonet, bigodez aheurtet, pegement hoc’h eus gouelet p’ho peus klevet peseurt marc’had a zo bet etre hoc’h hini kozh ha me, Satanas, priñs an droug-speredoù. Ha gouzout a rit-hu e vezo din ho kentañ ganet plac’h pe baotr, evit bezañ un daonet eveldon ?

– Ha gouzout mat a reomp, eme Janed, ha daoust da se n’em eus ket gouelet. N’eo ket avat ma vije plijadurus roiñ e vugale d’un aotroù vil eveldoc’h, met petra ’m bije-me gounezet a ouelañ hag o klemm ? Daoust ha galloud a rae Janed dizober ar pezh a zo bet graet gant Yann ?

– A zo gwir ha lavaret mat, komerez, a respontas an diaoul. Kendalc’hit, me o ped, gant an hent-se, hag e teuot un devezh da luskellat ho krouadur pe da zerc’hel kompagnunezh dezhañ da Gêr-Satan. Rak, klevit mat, ho krouadur a vezo un droug-spered. Setu ar c’harrdi o vont da vezañ peurechuet. A-benn un hanter-eur e vezo graet al labour, hag ar c’hilhog n’en devezo ket c’hoazh kanet.

– Ha krediñ a rit-hu an dra-se ? eme Janed. Me ’oar petra ’meus da ober, ha fiziañs am eus e kano va c’hilhog a-raok ma kav deoc’h. Graet em eus bremaik ur bedenn verr...

– Ha da biv ’ta ? a c’houlennas an diaoul.

– O n’e ket deoc’h-hu ; n’ho pije ket va selaouet. Hep kasoni, aotroù ’n Diaoul, e lezan ac’hanoc’h, hag hep lavaret kenavo an distro ebet.

Satan a zistroas da gaout e labourerien, ha Janed a yeas eus he zu, o lavaret « A-raok m’en devezo kanet ar c’hilhog ! »

En ur c’horn eus ar porzh ez oa ur c’hilhog a-bouez o chom en un toullig lojenn goad.

Janed a gerzhas di ; bountañ ’reas an nor gant un taol glin, ha neuze e skoas sklêrijenn al letern war an dihuner-mintin kousket kalet e teñvalijenn an noz.

Al loen kaezh a zihunas en un taol krenn, dallet gant kement a sklêrijenn ; hag, o krediñ edo an heol o parañ, ec’h astennas e c’houzoug da ganañ kanaouenn an deiz.

Ur youc’hadenn skiltrus leun a gounnar a oe klevet neuze, ha prestik goude, trouz goloet un niver bras a dreid o vale war an douar kalet.

An diaoul taped a zoare a dec’he, hag e vicherourien a yae, lostek war e lerc’h.

Ar c’harrdi a chome en e sav, diazezet mat, n’oa ket avat peurechuet. Pemp munut diwezhadoc’h, an ifern a vije bet trec’h.