II

Genre
Théâtre
Langue
Breton
Source
Carhaix, Vro (ar)
Remarques
Nous avons modernisé l’orthographe tout en conservant certaines tournures d'origine (mutations, particules verbales...).
Précisions
Ar Vro, mars 1909
Transcription
Sébastien Marineau
Dans le même ouvrage :

AR PRIZONIER, AR GWARD

AR GWARD e-tal an nor, goapaüs
N’out ket skuizh pa chomez aze war da zaoulin !
Ne glevez ket mouezhioù gant kroz an taboulin
O tregerniñ dre gêr, e pep penn a Gemper ?…
Deus buan alese, ha war sav, va c’homper.
Dalc’h soñj, paotr kozh, a-barzh ma paro ken an deiz
E vezi er bed all, du-hont !…

Tostaat a ra ouzh ar prizonier.

                                                  Ha koulskoude,
Evidon marteze n’eo ket brav, n’eo ket mat
Dont amañ evel-se, va den kozh, d’ho koapaat ;
Rak pa sellan ouzhoc’h, laouen-holl ho kavan,
Evel pa vijec’h bet er gêr en-dro d’ho tan :
Ho taoulagad zo bliv, ha me ’wel, war ho tal
Ez eo merket ez oc’h un den eeun ha leal.
Mousc’hoarzh un den dinamm zo war ho muzelloù,
Droug a ra din gwelet ken habask ho selloù ;
Un druez eo gwelet ho plev hir, ho plev gwenn
A gouezh a-vouchadoù evel ur gurunenn.
Laeron ha muntrerien a wisk liv ar marv*    [ur gwerz a vank]
Pa zegouezh an devezh… Disheñvel ouzh re all,
C’hwi ne c’hellit bezañ, me zo sur, un den fall ;
He penaos ’ta emaoc’h laouen en hoc’h anken ?

AR PRIZONIER o sevel
Gant sikour va Doue deut din dre ar bedenn…
– Da bet eur e rankan mont hiriv d’ar marv
Va den mat ?

Ar gward a ya d’ar prenestr da sellet ouzh e baperioù.

AR GWARD
                            Da gentañ, lavarit hoc’h anv.

AR PRIZONIER
Kadouan Losk ; eus a Boullann ’on genidik.

AR GWARD o lenn
Evit bezañ tennet war dud ar Republik,
C’hwi a zo kondaonet da vezañ dibennet ;
Gant an trede karrad, da bemp eur ’oc’h merket…
– Va den paour, pa soñjan, truez am eus ouzhoc’h,
Ouzh ho kwelet amañ, c’hwi kozh evel ma’z oc’h !
War an tamm paper-mañ hoc’h oad a zo douget,
Tri-ugent vloaz a zo abaoe m’oc’h ganet.
Marteze n’ouzoc’h ket, ur wech deut d’an oad-se
E lezer e frankiz gant pep hini : kent-se
N’ho peus nemet ur ger da lavaret, kerkent
An nor a zigoro, hag e vezoc’h en hent
Evit distroiñ d’ho kêr, da Boullann, pa garfoc’h.

AR PRIZONIER
Trugarez, va den mat, ha bennozh Doue deoc’h !
Gwelet c’hoazh va c’hêrig, va zi, va farkeier,
A blijfe din, kredit ; met lavaret gevier,
Biken, zoken evit saveteiñ va buhez !
Mankout a ra din c’hoazh war-dro pemzek devezh
’Vit kaout tri-ugent vloaz ; ha da c’houde penaos
Astenn c’hoazh va buhez, da vremañ ez on kozh !

AR GWARD
Soñjit, ho pugale war o zad a ouelo !

AR PRIZONIER
Tri mab am boa : o zri, siwazh ! ez int marv,
Mall am eus d’o gwelet… Goulenn a rin ouzhoc’h,
Daoust ha ne c’hellfen ket mervel un tamm kentoc’h
Eget pemp eur hiriv ? – D’ar mare ma varvas
Hor Salver benniget evidomp war e groaz
E karfen-me mervel : da deir eur e varvin
Laouen !

AR GWARD
                     Tremen ouzhoc’h n’eo ket gwall ziaes din :
Ur prizonier bennak a vo fouge ennañ
Gouzout eo e vuhez bet astennet dezhañ
A ziv eur ; an eil karrad, e-lec’h an trede,
A sammo ac’hanoc’h, da deir eur.

AR PRIZONIER
                                                           Gwell a se !

AR GWARD outañ e-unan
Re vras poan, me ’gred, a dro dezhañ e benn

A vouezh uhel, d’ar prizonier.

Mat, neuze ret eo din dont diouzhtu d’ho kempenn.

AR PRIZONIER
Hag e vezin gwelloc’h o vezañ kempennet
Peogwir, bremaik zoken, e vezin dibennet !

AR GWARD
Ya, kent mont d’ar marv, eo ret troc’hañ ho plev
Evit dont da aesaat e labour d’ar bourrev.

AR PRIZONIER
Ya, gwir a lavarit, c’hwi a oar ho micher,
Hastit buan eta, grit ar pezh ’zo d’ober.

Ar gward a droc’h e vlev dezhañ diwar e chouk.

Ha bremaik ar gontell, o kouezhañ war ho kig,
A gastizo un enebour d’ar Republik !
Tostaat a ra teir eur.

AR PRIZONIER
                                     Echu eo ganeoc’h ?

AR GWARD
                                                                       Ya.

AR PRIZONIER
Mat ! me ’garfe ’teufec’h neuze da’m c’henteliañ ;
Peogwir ho peus kaset da Varadoz Doue
Meur a Vreizhad dispont, difennour e Roue,
(C’hwi zo un den mat daoust d’ho micher divalav)
Lavarit din penaos gouzañv taol ar marv.

AR GWARD
Deuit amañ : kalonek avat eo ret bezañ
Evit c’hoantaat deskiñ ar gentel diwezhañ.

Ar prizonier, didrouz, a ra e-giz ma gemenner dezhañ.

En em daolit buan d’an douar, me ho ped.

Ar prizonier a ya d’an daoulin.

N’eo ket a-walc’h, ret eo deoc’h gourvez en hoc’h hed.
– A-hed linenn ho kein astennit ho taouarn,
Staget e vezint deoc’h gant ur potailh houarn.

Ar prizonier a c’hourvez, e zaouarn war e gein.

Mat ! Ret eo c’hoazh tostaat an eil ouzh egile
Ho taou penn-glin : me ’gred emaoc’h mat evel-se…
Ha koulskoude, ret eo tostaat ivez ho treid,
Hag o lakaat da zont da vezañ keit-ha-keit :
Arabat e vefe o flegañ kement-all
Rak war ar « gwilhotin » ne c’helloc’h ket fringal.
Mat a-walc’h evel-se ! Chomit ditir* avat ;    [ditirañ : étirer]
Ret eo astenn ho koûg bremañ ; n’emaoc’h ket mat,
Ne savit ket ho penn ; ho tal war ar plankenn
A dle bezañ harpet. – Ha bremañ, hep anken
Mar gellit chom, va den, da vihanañ e peoc’h,
Gortozit ar gontell da ober ho stal deoc’h !

Ar gward a chom sebezet o welet an den kozh dispont, Kadouan a sav war e zaoulin, dinec’h.

AR PRIZONIER
Trugarez deoc’h, va den !

AR GWARD
                                              Moarvat, gant ur gentel
E kollit ho skiant.

AR PRIZONIER
                                  Nann ! Rak taol ar gontell
Ne grenan tamm ebet : me ’reio ’vel eo ret,
Dalc’hmat e soñj Doue e talc’hin va spered…
Pardon !… Betek an taol, Doue, me ho karo !

Ar prizonier a bed Doue war e zaoulin, e zaoulagad etrezek an Neñv, kroaziet e zaouarn gantañ. Ar gward, en e gichen, en deus truez outañ, anat eo. - Ur pennadig goude, e klevet an taboulin o krozal er-maez ha mouezhioù, damheñvel a-walc’h ouzh mouezhioù tud c’houez, o hopal en-dro d’ar prizon.

« Buhez d’ar Republik ! D’ar marv ! D’ar marv ! »

Dor ar prizon a zigor : ur soudard a deu da botailhañ e zaouarn d’ar prizonier ; ar gward a bleg dezhañ c’hoazh gouzougenn e roched, goude bezañ diwisket dezhañ e chupenn : da c’houde, o daou krog ennañ e vountont anezhañ e-maez ar prizon.