II diviz

Rumm
C’hoariva
Yezh
Brezhoneg
Orin
Redon, Imprimeries Réunies, A. Bouteloup et fils aîné, hep bloaziad
Evezhiadenn
Reizhet hon eus an doare-skrivañ, ha dalc’het hon eus gant troiennoù orin (ar c’hemmadurioù, ar rannigoù, h.a.).
Treuzskrivañ
Sébastien Marineau
En hevelep levr :

YANN, UR C’HABITEN GLAS

AR C’HABITEN o tont evel pa ne vije nemetañ
Urzhioù Robespierre a zo strizh : ret eo, emezañ, lakaat an dorn war holl veleien ar vro, mar ne fell ket dezho touiñ. Person Landivi a zo kuzhet en un toull bennak, peogwir eo goullo ar presbital, met e pelec’h emañ ? Piv hel lavaro din ?… Eno eo emañ an dalc’h ! Holl dud ar c’harterioù-mañ a zo mut evel ar pesked ; pa vez graet eus ar goulennoù-se outo n’ouzont nemet lavaret : « Me ’c’hoar-me ? It d’e glask !… » Ya, goapaat a reont ac’hanon, evel pa n’em befe ket pep galloud etre va daouarn !… N’ouzon ket, kredabl eo e c’hellan-me lakaat o c’hrougañ uhel ha berr ouzh bleñchoù o derv pe o c’has da Vontroulez da ober anaoudegezh gant baskul ar Goñvañsion ?… Met, bezomp habask !… Hag ouzhpenn-se, ret eo din bezañ war evezh, rak ar Re-Wenn a zo dre aze, evel kaouenned, « o furchal ar c’hoadoù », ha ne garfen ket lezel va ler ganto… Mar kavjen unan bennak eus ar vro ! Hennezh a ouije an doareoù hag a rofe skor vat din da ober va labour enorus, met pegen risklus e ve ! Ur roc’hadenn iskis. Peoc’h ! tud a zo dre amañ evit doare, hag e raen va soñjoù a vouezh uhel, evel ur genaoueg. Uhel. Piv a zo ?… Hep ! paotr… plac’h !… tosta, ma vezi gwelet ! 
Kreñvoc’h. Piv a zo ?

YANN o sevel e benn, hanter zigor e vrennikennoù
Hein !…

AR C’HABITEN
Sav buan, paotr, ha deus amañ ma welin petra ’out-te. Kaouenn ’out pe ned out ?

YANN o sevel
Hein ! kaouenn ?… An dra-se a zo ul labous-noz !!! Mardozien ! n’ouzon ket petra en deus c’hoant an aotroù da lavaret ?…

AR C’HABITEN
N’eus ket a aotrouien !… Petra ! n’ouzout ket c’hoazh an dra-se ? Anat eo emaoc’h-hu, Bretoned, pell, pell war-lerc’h ar C’hallaoued ! Anv ac’hanon sitoian. Pe Wenn pe C’hlas ’out ?… Lavar dillo.

YANN
O Aot… Ho tigarez, mar plij ! sitoian eo a felle din lavaret, betek-henn n’on bet na gwenn na glas, n’oan nemet un troc’her buzhug, disliv kaer, m’hen tou ! En amzer da zont avat e fell din bezañ un dra bennak war an dour !

AR C’HABITEN
Un dra bennak war an dour ! Ya, sitoian, rak evit hiziv, mesdouet, n’emaout ket diwar an dour ! Blaz ar gwin-ardant a zo gant da alan ! Arabat e vije kemeret nemet ar pezh a zo dereat !

YANN
Ur wechig n’eo ket atav, sitoian.

AR C’HABITEN
Alo, ya, mat ! lezomp an dra-se eta, ha komzomp a draoù grevusoc’h. Evel-se ’t n’out netra hag e leverez kaout c’hoant da zont da vezañ un dra bennak ?

YANN
Evel ma livirit sitoian.

AR C’HABITEN
En em glevet a c’hellimp, marteze. Eus pelec’h ’out ?

YANN
Eus Landivi sitoian. Va zud a zo o chom e Kerbasgoret, ha me a yoa mevel e Kervastoue betek an deizioù-mañ.

AR C’HABITEN
Brav ! Brav bras ! Anaout a rez eta doareoù an dud hag an traoù dre amañ. Mat, mar karez dont da’m heul me a roio dit paeamant vrav, hep m’ez pefe nemeur a ziaesamant.

YANN
O Aot… sitoian ! Mont d’hoc’h heul ! Lavaret brav a rit ; met me n’emaon ket e poan da vont eus va c’harter ; n’emaon ket muioc’h e poan da lakaat va ler da ober siblenn d’ar Re-Wenn, va c’henvroiz. Nann, nann, amañ e fell din chom, dindan guzh, mar bez ret…

AR C’HABITEN
Selaou mat ac’hanon, va faotr. N’edo ket em spered lavaret dit mont eus ar vro-mañ, pell ac’hano end-eeun ; amañ eo em bezo ezhomm ac’hanout, ha tamm ebet e lec’h all. An Dispac’h-mañ a raio ur vad dispar e kement lec’h e vezo graet dezhi un degemer kalonek. Ar paourkaezh pobl a yoa sammet a bep bec’h, n’en doa tamm frankiz, nag en e gorf, nag en e spered : ur sklavour n’oa ken etre daouarn an dichentiled hag ar veleien. Hogen, setu m’eo cheñchet penn d’ar vazh ; an diranted a zo dic’houzouget pe aet d’an harlu, hag ar re a zo c’hoazh e kuzh dre amañ ne zaleint ket da gouezhañ etre daouarn an dud a lezenn karget gant gouarnamant ar Republik da lakaat urzh vat er vro. Sell ’ta n’em eus ket c’hoazh soñjet goulenn da anv diganez !

YANN
Yann Binifi, sitoian, evit ho servijañ.

AR C’HABITEN
Ha me eo ar c’habiten Scevola Spartacus Tricotel.

YANN
O la ! la ! la !!! Pebezh anv iskis ! Biken n’hellin miret em spered…

AR C’HABITEN
N’ec’h eus ket ezhomm da derriñ da benn gant an dra-se. Gra ac’hanon ar c’habiten, pe ar sitoian Spartacus. Me a zo anavezet a-walc’h. Ac’hanta, Yann Binifi, petra ’leverez eus al labour ’omp karget da ober gant ar Republik unan ha dirann ?

YANN
Brav ha mat, sitoian Spartacus, nemet eo ul labour risklus.

AR C’HABITEN
Ha ma vijemp daou ? Gwelet a ran ez out ur paotr a feson, a spered lemm, evel na gaver ket nemeur en ho pro Breizh-Izel. C’hwi dre amañ zo pell, pell war-lerc’h ar re all. Ar sklêrijenn n’eo ket deuet c’hoazh betek ennoc’h, siwazh ! ha ne deuio ket keit ha ma chomo da genvroiz stag evel-se ouzh sae zu ar beleg !

YANN
A ! sitoian ! lavaret em eus e karfen son dizale glaz an diwezhañ anezho.

AR C’HABITEN
Hag e raimp, hon daou, hein ! Yann ?… Ro din da zorn. La !… Mar bezez feal d’an Nasion, bez dinec’h, ne vanko netra dit ! Met, mar teuez hiviziken da dreiñ kein deomp, da ziwall ez pezo na vefes krennet… Pardon ebet evit an drubarded !…

YANN
N’ho pezet ket an disterañ difiziañs !

AR C’HABITEN
An hini a yoa diagent person er barrez-mañ, lavar din, Yann, pe anv en doa.

YANN
An Ao. Gwilhoù, sitoian.

AR C’HABITEN
Ac’hanta, ar Gwilhoù-se, petra eo deuet da vezañ ?

YANN
An dra-se avat, sitoian, n’oufen ket hel lavaret deoc’h diouzhtu. Me ne vezen ket nemeur war e dro, hag ar baotred na gomzent ket eus an traoù-se dirazon-me… Met me ’gred e c’hellfed dont a-benn da c’houzout.

AR C’HABITEN
Ret eo a-grenn. Ya, da gentañ ha dreist pep tra e rankomp lakaat an dorn war ar person, dre guzh, mar bez gellet, evit na dennimp ket re warnomp selloù ar Re-Wenn. Arabat e ve e teufe ar re-mañ d’en em deuler etre hon divesker, pe emaomp rostet, rak n’eus ket kalz ac’hanomp, ha n’emaomp ket o klask ober anaoudegezh ganto.

YANN
Me kennebeut, dreist-holl goude ur seurt labour ! Pa vezo gellet gouzout e pelec’h e kuzher ar person, me ho kaso davetañ dre ar straedoù kuzhetañ.

AR C’HABITEN
Pa lavaren ’out un den a skiant, ne fazien ket ; her gwelet a ran, n’em eus ket skoet e-kichen ! Gra labour vat, va faotr, ha n’ez pezo ket a geuz, kred ac’hanon.

YANN
Krediñ a ran ac’hanoc’h, sitoian kabiten, ha mar kirit, me a zo [o] vont diouzhtu da esa gouzout un dra bennak diwar-benn person Landivi. Kerkent ha ma c’hellin, me a deuio d’ho kaout. E pelec’h, sitoian ?

AR C’HABITEN
E pelec’h ?… Mardozien ! n’ouzon dare… N’em boa ket soñjet en dra-se… Perak n’en em gavfemp ket amañ adarre ?… Al lec’h-mañ a zo gouez a-walc’h, n’eus den o tarempred anezhañ.

YANN
Kenavo dizale, aotroù sitoian Spartacus !

AR C’HABITEN
Kenavo, va mignon, hag arabat e vezo dit ankounac’haat e labourez evit ar Revolusion, evit mat ar bobl ha silvidigezh da vreudeur. Chañs vat dit !

Mont a reont pep hini eus e du.