ar Spilhenn sanket er soroc’hell

Genre
Novel
Language
Breton
Source
Redon, Imprimeries Réunies, A. Bouteloup et fils aîné, 1913
Notice
The spelling has been modernized, but some forms (mutations, verbal particles...) has been kept.
Transcription
Sébastien Marineau
In the same work :

Katellig ne ouie penaos en em gemeret evit kaout asant he zud : eno edo a dalc’h. Ar pezh a ouie eo e vije kurun ha luc’hed. Mall he doa da vont da Bariz, hogen, melkoni he doa o soñjal er boan edo o vont da ober d’he zud. Karet a rae he zad hag he mamm, hag o vezañ ma’z edont o vont war an oad e vije poaniusoc’h c’hoazh dezhi tec’het diouto…

Katellig ken dous, ken aketus, ken sentus betek neuze a deuas da vezañ teñval he fenn, ha ne rae mui nemet huñvreal e Pariz ! Dalc’hmat e chome al labour da ober, pe e veze hanter-c’hraet hepken ; a-wechoù zoken e torre meur a dra dre ne veze ket a-walc’h war evezh.

Ha neuze an tad a rae trouz, ar vamm a skandale…

Un devezh edont o zri en ur park o c’houennat n’ouzon dare petra. Setu en un taol an tad o treiñ da sellet ouzh e verc’h chomet un tammig war-lerc’h. Katellig a oa difiñv, digor frank he daoulagad ganti o sellet ouzh an douar. Reiñ a eure un taol glin d’e wreg da lavaret dezhi sellet ouzh ar plac’h yaouank :

– Asa, emezañ, va faotrez kezh, petra ’c’hoarvez ganez ur pennad a zo ? Ne rez mui nemet huñvreal…

– Alo ! va ad, emaoc’h adarre o c’hrignouzat !

– O c’hrignouzat ! O c’hrignouzat !… N’em eus ket a lec’h da c’hrignouzat, marteze ?… Met petra ’c’hoarvez ganez ? Difesonet-holl e kavan ac’hanout ur pennad zo, n’out mui ar memes den ! N’emaout mui gant da labour ! Da spered a nij dalc’hmat da vro an huñvreoù ! Me ’garfe gouzout, me ’fell din gouzout, merc’h kaezh, petra zo a nevez ganez… C’hoant dimeziñ ? Kavet ec’h eus, pelloc’h, unan bennak diouzh da zoare ? Ne c’houlennan ket gwelloc’h, hel lavaret am eus dit pell zo.

Katellig he doa pleget he fenn. Sevel a reas anezhañ pa glevas anv eus dimeziñ.

– Lavaret am eus deoc’h ivez n’emaon ket e poan da zimeziñ, evit c’hoazh.

– Met lavar ’ta neuze petra ’fell dit.

– Mat, va zad, peogwir e fell deoc’h a-grenn, ez an eta da lavaret deoc’h. Gwazh a se ma’z it e kounnar ; va soñj a zo graet, ha graet da vat… Gouzout a rit ez a kalz merc’hed yaouank da Bariz eus ar c’harterion-mañ abaoe ur pennad a zo…

– Ha neuze !… Daoust ha c’hoant az pefe da ober evelto ?

– Ar merc’hed-se a c’hounit arc’hant brav e Pariz.

– Treiñ kein d’o zud evit mont da redek war-lerc’h an arc’hant ! Brav eo !!

– En em blijout a reont ; n’ez eus evit c’hoazh distroet hini ebet anezho d’ar gêr.

– Lavar buan ’ta ec’h eus mall da vont ivez !

– Ne lavaran ket em eus mall da vont, va zad, rak kriz e vezo din dispartiañ diouzhoc’h ha diouzh va mamm.

Ar wreg a zirollas da ouelañ.

– Perak mont neuze ? Ha petra ’ra dit kaout kement-se a youll da vont da Bariz ? Daoust hag hor mamm-gozh Breizh-Izel n’eo mui gouestl da vagañ he holl bugale ?

          An douar a roas da’z tadoù
          Ur bevañs frank, mat ha nerzhus,
          A roio dit, e-pad da zeizioù,
          Magadurezh kreñv ha yac’hus ;
                    Bez eta dinec’h :
                    Gant poan da zivrec’h
E vevi e Breizh gwelloc’h pell ’vit nep lec’h ! 
          O chom e bro da gavell !
          Chom, chom e Breizh-Izel !

– Me a c’hounezo arc’hant deoc’h…

– Serr da c’henoù !… Kempennoc’h e vije dit chom ganeomp er gêr da labourat douaroù hor zud kozh ha da serriñ deomp hon daoulagad pa deuy ar marv ! N’omp mui yaouank, her gouzout a rez.

– C’hoant am eus da vont, ha skrivet em eus da lavaret ez in.

– N’ez i ket gant va asant-me, da vihanañ.

– Merc’h paour ! eme ar vamm a-dreuz he daeroù.

Ar plac’h yaouank a savas uhel he c’hribell da lavaret ken otus ha tra :

– Mat, va zad, pe e root hoc’h asant pe ne root ket, mont a rin.

– Gra evel a giri, plac’h digalon ; n’eo ket diganin-me ez pezo gwenneien da vont !…

– A-drugarez Doue, n’em eus ket ezhomm eus hoc’h arc’hant !…

– Mat ! Mat !  kae eta, pa fell dit mont en despet deomp. Diwall avat da zont biken en-dro ; ne zigorfen ket va dor dit.

War gement-se Katellig a savas. He mamm a deuas d’he c’haout, d’he briata o ouelañ dourek.

– Va merc’h kaezh, emezi, petra ’rez ? Da belec’h ez ez ?… Hag ec’h eus ar galon da zilezel da dud evel-se ? Daoust ha gouzout a rez petra zo ouzh da c’hedal du-se ?

– Mont a rankan, mamm baour ! Lakaet em eus an dra-se em fenn, n’hellan mui chom amañ… Kenavo, mamm !

– Chañs vat dit evelato, va merc’h kaezh.