Mariannig

Genre
Tales & short stories
Language
Breton
Source
Paris, Ti ar wenanenn aour, 1922
Notice
The spelling has been modernized, but some forms (mutations, verbal particles...) has been kept.
Transcription
Sébastien Marineau
In the same work :

Leñvañ a reot, tud vat, o selaou buhez truezus Mariannig, ar goant, koant evel an deiz, gwenn evel al laezh. Ar baourez baezh a zo marv he zad, he mamm hag e c’hoarezed diganti.

Degemeret eo bet gant ur voereb fall ha pizh.

Aet eo kuit he mignon karet, gant e aotroù kozh, da stourmiñ a-enep d’an enebourien, en tu all d’ar mor.

Ha daou vloaz zo abaoe m’eo aet kuit, ha n’he deus keloù ebet, eviti da ouelañ ha da bediñ. Pignat a ra, bemdez, da veg an tour, abaoe daou vloaz, da sellet ouzh ar mor glas. Ha morse ne zeu en-dro al lestr m’en em gav he mignon karet warnañ.

Petra a rit-hu aze e-lec’h mont da gerc’hat dour ? Ha me a vago, neuze, un dra didalvez eveldoc’h oc’h ober netra ? Hag ar gwall bezh, rust ha rok, a gas Mariannig er-maez eus he zi, ganti ur brog pounner en he daouarn.

Ha setu Mariannig o vale. Noz eo ; skediñ a ra al loar etre ar gwez, ma’z eo un dudi.

Ar maezioù a-bezh a zo, warno, ar sioulded, ar peoc’h, an davedegezh. Emañ Mariannig o vont da dennañ dour eus ar feunteun.

Endra ma stou d’an daoulin, gwelet a ra, e melezour an dour, skeudenn ur marc’heg deuet hep bezañ bet klevet ganti. Gwenn evel an erc’h eo e varc’h.

Harnez ar marc’heg estlammus-se a lugern ouzh sklêrder al loar. E jakedenn zu a zo, outi, broderezh skarlek evel ouzh hini Alan ; ya sur, heñvel-mil eo ouzh jakedenn Alan, he mignon karet.

Ha Mariannig a gren gant ar spont, e-pad ma komz outi ar marc’heg dispar-se, ma ne weler ket e zremm, abalamour d’an noz, hag a zo dinerzh e vouezh, evel pa vije o komz pell-pell-bras.

Alan, eme ar marc’heg, a zo c’hoarvezet gantañ kaout un taol kleze bras. Mat ; echu eo, koulskoude, ar boan en devoa gant e c’houli. Va c’has a ra etrezek ennoc’h, plac’h yaouank, da reiñ deoc’h e walenn aour evit lakaat don, en ho spered, e teuan eus e berzh. Dont a ray, kent ma vezo dale, d’ho kerc’hat, ha ne viot neuze ho taou, nemet unan da viken. Mar en em gav, ganeoc’h, avat, ur gwall-zarvoud bennak, n’ho pezo ken tra da ober nemet kemeret gwalenn Alan hag her gervel, teir gwech. Dont a ray, neuze, raktal, d’ho kerc’hat.

War se, skeudenn ar marc’heg a ya war zisteraat hag a dec’h a-zirak daoulagad Marianna.

***

Sizhunioù a dremen, mizioù a dremen, ha Mariannig a bign, bemdez, da veg an tour, da sellet ouzh ar mor glas. Ha morse ne zeu en-dro al lestr m’en em gav he mignon karet warnañ.
Setu ar soner kozh, e gozh dilhad kañv warnañ, o tont a-dreuz d’ar vourc’h, en ul lakaat ur c’hloc’hig da seniñ.

Pedit, emezañ, pedit evit ene Alan, ar marc’heg, ma tegouezhas gantañ ur gouli marvel e-pad un emgann er broioù pell. Marv eo evel un den kalonek, evit e vro hag e feiz. R’hen degemero an Aotroù Doue en e varadoz.

– Ret eo deoc’h paouez gouelañ, va merc’h, ha peogwir eo marv Alan, dimeziñ a rankit, ha kavet em eus ur pried dereat evidoc’h.
– Ho pediñ start a ran, va moereb vat, na gomzit ket er c’hiz-se. Ne fell ket din dimeziñ.
– Ha me a fell din, Mariannig, ha kemeret a reot, da bried, Gwilherm ar c’hemener ; ha ma ne fell ket deoc’h hen ober, me ho tanfoeltro en un toull teñval, ur maread razhed ha naered e-barzh.
 
Pebezh eured ! va Doue ! Biskoazh n’eo bet gwelet kement all a dristidigezh. En ur vont d’an iliz Mariannig a ouele ; o tont en-dro e hirvoude. Ar sonerien, ken laouen peurliesañ, a oa bec’h dezho o miret ouzh o daeroù da redek.

Hag an dud holl, war an hent, a leñve, o lavaret :

« Pebezh truez gwelet ur seurt eured. Mariannig ar goant, koant evel an deiz, gwenn evel al laezh, a oa, gwechall, he levenez heñvel ouzh hini an alc’hweder. Ha bremañ dimezet eo gant ur c’hemener divalav ha tort. Ouzhpenn, sorser eo, diouzh a leverer. »

E ti ar gwaz nevez, ar fest eured oa darev. War-nes da vont e-barzh, Mariannig, buanoc’h eget un heizez, a ya kuit en ur redek. Den ne c’hell he zizhout, ha den ne oar da belec’h eo aet.

Mariannig en em gav he-unan-penn er c’hoadoù. Noz-dall eo anezhi, hep steredenn ebet. Laboused dic’hiz a nij en-dro da Variannig. Aon he deus ; dinerzh eo ; diouzh he mennozh emañ o vont da vervel. Kemeret a ra, en he enkrez, ar walenn aour, o c’hervel teir gwech : Alan ! Alan ! Alan ! Hag en em ziskouez a ra, dirazi, ar marc’heg du, hag he lakaat a-dreñv e gein war varc’h. C’hwirinañ a ra ar marc’h, ha lammet, ha mont kuit buan a-dreuz d’an noz.

– O mignon ker ! nag eñ zo buan da varc’h !
– Ni a zegouezho kentoc’h gant hon ti.
– O mignon karet, nag i a zo yen da wiskamantoù !
– Dre m’eo gleb ha yen-skorn an ti ma choman ennañ.
– O mignon karet-bras, lavar din ’ta ; e pelec’h eo da di ?
– En ur vro, va dous, ha n’eo deuet den biskoazh en-dro diouti ; en ur vro m’ankounac’haer enni kement glac’har a zo ; ma kaver, enni, un nevez-amzer beurbadus, un eürusted a bado da viken. En em gavout a ri eno, adarre, gant da dad, da vamm ha da dud holl.
– O ! va mignon, nag eñ a zo buan da varc’h, nag i a zo yen da zaouarn ! Emañ da galon o paouez lammet !

***

Petra zo ? Kriadennoù a glever, tud o leñvañ a weler ; perak an heul bras-se, du-hont, o vale gouestad ? Mariannig a zo bet kavet marv, er c’hoadoù, gwenn dindan he c’hurunenn roz gwenn, gwenn dindan he sae eured.

Aet eo kuit d’ar vro ha n’eo deuet den biskoazh en-dro diouti, d’ar vro m’ankounac’haer, enni, kement poan, kement glac’har a zo, ma kaver enni un nevez-amzer beurbadus, un eürusted a bado da viken.

En em gaout he deus graet eni, adarre, gant he mamm, he zad, hag he zud holl.